Ocena zagrożenia wybuchem – kiedy jest obowiązkowa i kogo dotyczy?

​

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ocena zagrożenia wybuchem to jeden z kluczowych elementów systemu bezpieczeństwa w zakładach przemysłowych, magazynach oraz obiektach logistycznych. W największych polskich miastach, takich jak Warszawa, Łódź, Poznań, Wrocław, Katowice czy Kraków, coraz więcej firm prowadzi działalność, w której występują substancje palne, pyły lub gazy mogące tworzyć atmosfery wybuchowe.

Prawidłowo wykonana ocena pozwala nie tylko spełnić wymagania prawne, ale przede wszystkim realnie ograniczyć ryzyko wypadków, strat materialnych i przestojów produkcyjnych.

​

Czym jest ocena zagrożenia wybuchem w świetle przepisów ATEX?

Ocena zagrożenia wybuchem (OZW) to usystematyzowany proces identyfikacji i analizy ryzyka powstania atmosfery wybuchowej oraz jej zapłonu. Wynika ona bezpośrednio z przepisów dyrektywy ATEX 137 (1999/92/WE) oraz krajowych regulacji dotyczących bezpieczeństwa pracy.

W praktyce OZW obejmuje:

• identyfikację substancji palnych (gazów, par, pyłów),

• analizę procesów technologicznych,

• wskazanie potencjalnych źródeł zapłonu,

• ocenę skutków ewentualnego wybuchu.

W miastach o dużym zagęszczeniu przemysłu, takich jak Bydgoszcz, Gdańsk czy Lublin, dokument ten stanowi podstawę do dalszych działań związanych z ATEX, w tym do opracowania Dokumentu Zabezpieczenia przed Wybuchem.

​

Kiedy ocena zagrożenia wybuchem jest wymagana?

Obowiązek wykonania oceny zagrożenia wybuchem nie zależy od wielkości firmy, lecz od charakteru prowadzonej działalności. Nawet niewielkie zakłady zlokalizowane w mniejszych miastach, takich jak Kalisz, Piotrków Trybunalski czy Sieradz, mogą podlegać wymaganiom ATEX.

​

Procesy technologiczne stwarzające ryzyko wybuchu

Ocena zagrożenia wybuchem jest wymagana m.in. tam, gdzie występują:

• magazynowanie i dozowanie cieczy łatwopalnych (rozpuszczalniki, paliwa, farby),

• procesy suszenia, mielenia i transportu materiałów sypkich,

• lakierowanie natryskowe i elektrostatyczne,

• ładowanie akumulatorów wózków widłowych,

• instalacje gazowe i zbiorniki paliwowe.

Takie procesy są powszechne zarówno w dużych aglomeracjach, jak Warszawa czy Wrocław, jak i w rozwijających się ośrodkach przemysłowych, np. Rzeszowie czy Olsztynie.

​

Przykłady obiektów wymagających OZW

Do obiektów, w których najczęściej wykonuje się ocenę zagrożenia wybuchem, należą:

• zakłady produkcyjne i chemiczne,

• centra logistyczne i magazyny wysokiego składowania,

• silosy, młyny i mieszalnie,

• sortownie odpadów i instalacje recyklingowe,

• stacje paliw i terminale LPG.

W praktyce OZW jest standardem w zakładach funkcjonujących w takich miastach jak Katowice, Gliwice, Sosnowiec, Poznań czy Płock.

​

Kto odpowiada za wykonanie oceny zagrożenia wybuchem?

Odpowiedzialność za wykonanie oceny zagrożenia wybuchem zawsze spoczywa na pracodawcy lub właścicielu obiektu. Nie można jej przenieść na firmę zewnętrzną, choć samo opracowanie dokumentacji może być zlecone specjalistom.

​

Obowiązki pracodawcy

Pracodawca ma obowiązek:

• zidentyfikować zagrożenia wybuchowe,

• zapewnić aktualną dokumentację ATEX,

• wdrożyć środki techniczne i organizacyjne,

• przeszkolić pracowników pracujących w strefach EX.

Podczas kontroli w zakładach zlokalizowanych np. w Łodzi, Warszawie czy Gdańsku, organy nadzoru w pierwszej kolejności weryfikują istnienie i aktualność OZW.

​

Ocena zagrożenia wybuchem – kto wykonuje dokumentację?

Choć odpowiedzialność spoczywa na pracodawcy, samo opracowanie powinno być wykonane przez osobę posiadającą odpowiednie kompetencje. Najczęściej są to:

• inżynierowie ds. bezpieczeństwa wybuchowego,

• rzeczoznawcy ATEX,

• wyspecjalizowane firmy doradcze.

Doświadczenie w realizacji ocen dla zakładów w różnych miastach – od Krakowa po Szczecin – pozwala na właściwe dopasowanie dokumentacji do realnych warunków pracy.

​

Skutki braku lub błędnej oceny zagrożenia wybuchem

Brak oceny zagrożenia wybuchem lub jej wykonanie w sposób nierzetelny może prowadzić do poważnych konsekwencji, takich jak:

• realne zagrożenie życia i zdrowia pracowników,

• uszkodzenie instalacji i budynków,

• przestoje produkcyjne,

• decyzje administracyjne i kary finansowe.

W praktyce wiele zdarzeń, do których dochodzi w zakładach przemysłowych w dużych miastach i ich okolicach, ma swoje źródło w nieprawidłowej lub nieaktualnej dokumentacji ATEX.

​

Dlaczego warto wykonać ocenę zagrożenia wybuchem rzetelnie?

Prawidłowo przeprowadzona ocena zagrożenia wybuchem:

• minimalizuje ryzyko wypadków,

• porządkuje procesy technologiczne,

• ułatwia dobór urządzeń w wykonaniu ATEX,

• zwiększa bezpieczeństwo pracowników,

• chroni pracodawcę przed konsekwencjami prawnymi.

Dla firm działających w największych polskich miastach, takich jak Warszawa, Łódź, Poznań, Wrocław czy Katowice, jest to nie tylko obowiązek, ale również element odpowiedzialnego zarządzania.